Tehlike bilincinin henüz kazanılmadığı çocukluk çağı, kazaların da en sık karşılaşıldığı dönemler. Kazalarda anne babaların soğukkanlılığını koruması müdahalenin de daha sağlıklı gerçekleşmesini sağlıyor. Anadolu Sağlık Merkezi'nden Dr. Cenk Ersemiz, çocukların en sık karşılaştığı kazaları ve yapılması gerekenleri anlattı.

Çocuklar genellikle ne tür kazalar geçiriyor?

Bebeklik dönemlerinde, yani 0-6 aylık yaşam döneminde en fazla görülen kazalar yataktan yuvarlanarak düşmeler olmaktadır. Bu dönemden sonra özellikle bebek ve çocukların hareket kabiliyetlerine göre düşmeler, yabancı cisim yutmaları ve yabancı cisimleri vücut doğal açıklıklarına sokmalar, kimyasal madde/ilaç içme, elektrik çarpmaları, mutfakta yanma/kesici delici alet yaralanmaları ve trafik kazaları daha sık görülmektedir.

Bu durumlarda ailelerin ilk yapması gereken şeyler nelerdir?

İlk olarak anne babanın sakin olması gerekir. Düşmelerde, özellikle kafa travması öncelikli olan düşmelerde, çocuğun bilinç durumu değerlendirilmeli, kusma olup olmadığı izlenmeli ve ilk 2 saat içinde çok telaş etmeden donanımlı bir hastaneye başvurulmalıdır. Kimyasal madde ve ilaç içilmesi durumunda ilk olarak evlerde kolay yerde bulunması gereken zehir danışma merkezlerinin numarası çevrilerek durum hakkında bilgi alışverişinde bulunulmalıdır. Özellikle çocuğu kusturmaya çalışmadan ve bir şeyler içirmeden önce bu bilgiye ulaşmak önemlidir. Yabancı cisim yutmalarında cisim ağızda yakındaysa hafif parmak hareketiyle çıkartılması denenebilir ancak burun, kulak gibi doğal açıklıklara yabancı cisim sokulmuşsa kurcalamadan ve cisimleri daha derine itmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmalıdır. Elektrik çarpmalarında ritim bozuklukları oluşabileceğinden hemen monitorize edilmesi gereken çocukları derhal bir hastaneye götürmekte fayda vardır. Kimyasal olmayan su, çay yanıklarında yanan bölge hemen üzerindeki giysiler nazikçe çıkartılarak su altında tutulmalıdır.

PANİK YOK; SAKİN OLUN

Yaralı çocuklar acil servise götürülürken nelere dikkat edilmelidir?

Yaşamsal belirtileri iyice kontrol edilmeli, yolda oluşabilecek değişiklikler gözlenmeli ve doktora bilgi verilmelidir. Düşmelerde kol ve bacak, boyun gibi bölgelerde kırıklardan şüphe ediliyorsa bu bölgelerin hiç hareket etmemesine özen gösterilmelidir. Kanamalarda kanama bölgesine temiz bir bezle baskı uygulamak gerekli olabilir, atardamar kanamsı düşünülüyorsa turnike uygulaması hakkında bigi sahibi olan birinin uygulamayı yaparak acilservise getirmesi yararlı olacaktır. Yanıklarda hastalar yıkama sonrası temiz bir bezle sarılıp getirilebilir. Elektrik çarpması, kimyasal madde zehirlenmeleri gibi herhangi başka bir durumda ilk olarak çocuğun solunumunun sekteye uğramaması ve dolaşımının sağlanması yeterli olacaktır. Bunun için ailelere düşen en büyük görev bu tür kazaların özellikle evlerde ve mahalle aralarında çok sık olabileceği düşünülerek hem ilkyardım konusunda bilgi sahibi olmak hem de senaryolara göre nasıl davranacağını önceden çalışıp hesplamaktır. 112 ya da acil yardım çağırılacak numaralar, zehir danışma merkezinin numarası kolay bulunabilecek ve hemen ulaşılabilecek yerde olmalıdır.

Panik durumu daha da tehlikeli hale getirir!

Aile panik yaşarsa bu ne gibi sonuçlar doğurur?

İlkyardımda öncelik panik yapmamaktır. Çevre tedbirleri doğru alınmazsa (çocuk elektrik kaynağından, kimyasal maddeden veya ateşten uzaklaştırılmazsa), soluk alıp vermediği ve kalp atışının olup olmadığı iyice anlaşılmazsa çocuğa verilebilecek yardımın kalitesi ve etkinliği de düşmektedir.